Lời Nói Là Nguồn Gốc Của Sự Hiểu Lầm
Vì sao con cáo nói “Lời nói là nguồn gốc của sự hiểu lầm”? Tìm hiểu ý nghĩa câu nói trong Hoàng Tử Bé qua những tình huống giao tiếp hằng ngày.
Bạn nhắn cho một người bạn rằng tối nay mình phải làm muộn, chắc không đến ăn cùng được. Bên kia trả lời “Ừ, tùy cậu.” Bạn đọc lại hai lần, thấy câu ấy có vẻ lạnh, rồi lặng lẽ cất điện thoại. Hôm sau mới biết người bạn nhắn vội lúc đang xách đồ lên cầu thang. Điều họ muốn nói đơn giản là bạn cứ thu xếp công việc đi, hôm khác gặp cũng được.
Câu chữ vẫn vậy. Chỉ đến khi nghe bạn mình kể đang làm gì lúc nhắn tin, bạn mới đọc nó bằng một giọng khác. Đó cũng là một cách để hiểu câu “Lời nói là nguồn gốc của sự hiểu lầm” trong Hoàng Tử Bé.
Mục lục
Câu nói xuất hiện ở đâu trong Hoàng Tử Bé?
Câu nói xuất hiện trong chương XXI của Hoàng Tử Bé, tác phẩm của Antoine de Saint-Exupéry. Người nói là con cáo, khi Hoàng Tử Bé hỏi mình phải làm gì để hai bên trở nên thân thiết. Nguyên văn tiếng Pháp là “Le langage est source de malentendus.” gutenberg.net.au
Con cáo bảo cậu lúc đầu hãy ngồi cách nó một đoạn trên cỏ và giữ im lặng. Mỗi ngày, cậu có thể ngồi gần thêm một chút. Câu nói về sự hiểu lầm xuất hiện ngay trong lời chỉ dẫn ấy, khi hai bên còn đang làm quen với sự hiện diện của nhau. gutenberg.net.au
Vì sao con cáo khuyên Hoàng Tử Bé kiên nhẫn?
Ở lần gặp đầu, con cáo muốn có đủ khoảng cách để quan sát. Đến hôm sau, nó còn bảo cậu nên trở lại vào cùng một giờ. Khi biết trước lúc nào cậu đến, nó có thể mong chờ cuộc gặp. Việc quay lại đều đặn giúp hai bên dần có một thói quen chung. gutenberg.net.au
Ta có thể đọc lời khuyên ấy như một cách nói về lòng tin. Nếu mới quen một người, bạn có thể mất một lúc để biết câu “Cậu cứ nói đi” là lời mời thật lòng hay chỉ là phép lịch sự. Qua vài lần người ấy chịu ngồi nghe bạn kể hết chuyện, câu nói đó dần có một ý nghĩa rõ ràng hơn.
Vì sao cùng một câu lại có thể được hiểu theo hai cách?
Khi đọc tin nhắn, ta thường tự hình dung giọng của người gửi. Nếu cả hai vừa lỡ một cuộc hẹn, câu “Tùy cậu” dễ nghe như một lời trách. Nếu bạn biết người kia đang bận tay và chỉ kịp nhắn vài chữ, bạn có thể đọc nó như lời đồng ý.
Người gửi cũng có thể tưởng mình đã nói đủ. Chẳng hạn, bạn nhắn “Mai nói tiếp nhé” vì đang trên đường về và muốn dành thời gian nghe cho tử tế. Người nhận có thể hiểu rằng bạn muốn khép lại câu chuyện. Thêm một chi tiết như “Tớ đang trên xe, mai gọi cậu sau giờ làm nhé” giúp họ biết vì sao bạn muốn dừng và khi nào hai người có thể nói tiếp.
Hỏi lại thế nào khi thấy mình có thể đã hiểu lầm?
Hãy bắt đầu từ điều bạn biết chắc. Bạn đã đọc một câu và thấy hơi chạnh lòng. Còn ý người kia là gì, bạn có thể hỏi. Thay vì mở đầu bằng “Cậu giận tớ à?”, bạn có thể nói “Đọc tin nhắn nãy, tớ hơi lo cậu buồn vì tớ hủy hẹn. Lúc đó ý cậu là sao?”
Nếu bạn là người đã gửi câu dễ gây hiểu lầm, có thể nói lại cho rõ. “Nãy tớ nhắn vội. Ý tớ là cậu cứ làm cho xong việc, mình dời bữa ăn sang hôm khác nhé.” Với chuyện cần nói kỹ, hai người có thể gọi điện hoặc gặp trực tiếp để có thời gian nghe nhau giải thích.
Đọc lại chuyện con cáo, có lẽ điều đáng giữ là sự kiên nhẫn trước khi quyết định mình đã hiểu người kia. Nếu có một câu bạn vẫn đang đọc đi đọc lại để đoán giọng, bạn muốn hỏi người ấy điều gì?